ستارخان

تاریخ، حافظه‌ی جمعی یک ملت نیست؛ بلکه وجدان بیدار اوست. وجدانی که اگر به خواب رود، یا بدتر از آن، عمداً به فراموشی سپرده شود، کل پیکره‌ی یک جامعه در بستری از جهل فرو می‌غلتد. من این خوابگردی را با چشمان خود دیده‌ام؛ در هیاهوی پایان امتحان تاریخ در سال سوم دبیرستان، آنگاه که همکلاسی‌ام کتابش را درید و به آسمان پاشید، گویی از زنجیری رها شده است. اما آن ورق‌های پاره، تنها کاغذ نبودند؛ آن‌ها تکه‌هایی از هویت ما بودند که در باد گم می‌شدند. و این‌گونه است که امروز، دیگر کسی تفاوت میان آل بویه و ساسانیان را نمی‌جوید، نام تهمینه و سهراب بر لبانمان غریبه است و از کوچه‌پس‌کوچه‌هایی چون “امیرخیز” تبریز، دیگر امیری برنمی‌خیزد. امروز، زادروز مردی از همان محله است: ستارخان. تاریخ او را “سردار ملی” نامید، اما من او را تجسم یک شجاعتِ اصیل و بی‌تکلف می‌دانم. شجاعتی که از جنس مردم عادی بود؛ آن‌هایی که سلاحشان ایمانشان بود و سنگرشان، کوچه‌های شهر. او نماد ایستادگی در برابر آن چیزی بود که باورش نداشت، و تکیه‌گاهش نه قدرت‌های خارجی، که بازوی مردمان کوچه و بازار بود. شعارش “زنده باد ملت ایران”، فراتر از هر ایدئولوژی و تعصب، پژواک یک قلب بزرگ برای یک سرزمین واحد بود و پاک‌دستی‌اش در آن غوغای آشوب، کیمیایی است که امروز سخت محتاج آنیم. اما ما ملتی هستیم که در پرستش قهرمانانمان، آن‌ها را از انسانیت تهی می‌کنیم. آنقدر بزرگشان می‌کنیم که دیگر در خانه‌ی واقعیت‌های ما جا نمی‌شوند. وقتی ستارخان به تهران رسید و گل بر سرش ریختند، دیگر پسرِ حاج حسنِ قره‌داغی نبود؛ او “سردار ملی” بود٬ یک تندیس، یک اسطوره. و اسطوره‌ها، انعطاف‌پذیر نیستند. شاید “غرور قهرمانانه” که کسروی از آن سخن گفت، نه فقط غرورِ خودِ او، که بازتابی از انتظاراتِ غرورآمیزِ ما بود. ما او را به قله‌ای راندیم که فرود آمدن از آن، جز با شکستن ممکن نبود. تراژدی پارک اتابک، داستان مردی نیست که به دولت خود پشت کرد؛ بلکه روایت تلخ ملتی است که نمی‌داند با قهرمانانِ زنده‌اش چگونه رفتار کند. پس امروز، در زادروز ستارخان، به یاد بیاوریم که شجاعتِ پاک و صادق، اگر با جهلِ تاریخی و سیاست‌زدگیِ عوامانه همراه شود، قربانی می‌شود. داستان او، هشداری است درباره‌ی ما؛ درباره‌ی مردمی که گاه تاریخ را می‌درند و گاه قهرمانانش را. باقی بقایتان . سیدحسین هاشمی‌زادگان ۲۸ مهرماه ۱۴۰۴ #ستارخان #سردار_ملی #زادروز_ستارخان #تبریز #امیرخیز #تاریخ_ایران #مشروطه #غرور_قهرمانانه #احمد_کسروی #شجاعت_ملی #هویت_ایرانی #قهرمان_ایران #ایران_زمین #آزادی #غرور_ملی #پاک_دستی #وجدان_تاریخ #یاد_قهرمانان #ملت_ایران #روایت_تاریخ