رودکی: بذری که هزاران گلستان را رویاند

امروز، چهارم دی‌ماه، روز بزرگداشت رودکی، پدر شعر فارسی است. اما در هیاهوی رسانه‌های امروز، گویی نامی از این استاد بی‌همتا نمی‌شنویم. گویی حضرت رودکی در میان پارسی‌زبانانی غریب است که خود بنیان‌گذار زبان و ادبشان بود. ابوعبدالله جعفربن محمد رودکی (۲۴۴–۳۲۹ هجری قمری) نه تنها نخستین شاعر بزرگ فارسی‌سرا، بلکه معمار زبانی است که بعدها سعدی و حافظ و مولوی بر بستر آن ایستادند. او فارسی دری را که پیش از او ساده و روستایی بود همچون الماسی نتراشیده یافت و با قلم موسیقایی خود آن را تراش داد، تا آنجا که بر تاج دربار سامانیان نشست. رودکی، پیرمرد چنگیِ نابینا، با اشعاری ساده و روان، پایه‌های شعر کلاسیک فارسی را بنا نهاد؛ پایه‌هایی که بعدها هزاران بیت سعدی و حافظ و فردوسی و مولوی از آن رویید. چه شده است که ما، مردمان پارسی‌زبان، قهرمانان فرهنگی خود را این‌سان به فراموشی می‌سپاریم؟ آیا این فراموشی، نشانه‌ای از «نخبه‌کشی تاریخی» ما نیست؟ رودکی خود از دربار افتاد و فقیر شد و درگذشت؛ و از میراث عظیم او جز چندصد بیت باقی نماند. اما همین اندک، چون بذری کاشته شد که حاصلش گلستان‌های بی‌شمار ادب فارسی گشت. از دیدگاه منطق فرهنگی، رودکی «علت لازم» شکوفایی ادب فارسی است. اگر او نبود، شاید فارسی دری هرگز آن قدرت بیانی را نمی‌یافت که بتواند مفاهیم بلند عرفانی و اخلاقی را حمل کند. شعر معروف «بوی جوی مولیان آید همی» که حتی امیر نصر سامانی را از راه دور به بخارا بازگرداند نمونه‌ای درخشان از توان تصویرسازی و موسیقی کلام در شعر اولیهٔ فارسی است. در نگاه عرفانی، رودکی «نور اول» ادب فارسی است. او از ظلمت گمنامی، زبان فارسی را به نور آورد و آن را چون چراغی روشن کرد که قرن‌ها بعد، خیمه‌های عرفان شرق را روشن ساخت. آن چندصد بیت باقی‌مانده، همان «دانهٔ نور» است که در دل تاریخ شکفت و هزاران شمع از آن افروخت. رودکی چون باغبانی بود که بذر زبان فارسی را در خاک تاریخ کاشت.  او «چراغدار زبان پارسی» و «معمار کاخ ادب» است. از اندک، بسیار آفرید؛ و به  تاریکی بخت شعر فارسی، روشنایی بخشید. همه پارسی زبانان به ویژه فرهیختگان، مسئولیت داریم که میراث فرهنگی خود را پاس بداریم و آن را به نسل‌های بعد منتقل کنیم. فراموشی رودکی، تنها فراموشی یک شاعر نیست؛ فراموشی ریشه‌های هویتی ماست. بیایید امروز، در شبکه‌های حرفه‌ای و اجتماعی، از رودکی یاد کنیم و سری به اشعارش بزنیم. رودکی را فراموش نکنیم؛ چرا که فراموشی او، فراموشی خود ماست. نامش گرامی و راهش پررهرو باد.

سیدحسین هاشمی‌زادگان منشادی
چهارم دی‌ماه ۱۴۰۴

هشتگ‌ها: #رودکی #پدر_شعر_فارسی #ادبیات_فارسی #فرهنگ_و_هویت #میراث_فرهنگی #لینکدین_فارسی