روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه

و اما امروز، در روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، ما بر لبه‌ی شمشیری ایستاده‌ایم که دانش برایمان ساخته است. در اینکه علوم، همچون مکاشفه‌ای عرفانی، با پی بردن به رازهای شگفت‌انگیز هستی، بزرگ‌ترین انگیزه و موتور محرکه‌ی بشر برای توسعه بوده است، شکی نیست. علم، چون رعدی است که از آسمان ربوده شد تا کلبه‌ی سرد و تاریک انسان را گرما و روشنایی بخشد؛ از کشف آتش تا شکافتن اتم، از ساختن چرخ تا سفر به کرات دیگر، هر گام ما بر شانه‌ی غول‌آسای دانش استوار بوده است. علم، در این وجه نورانی‌اش، تجلی منطق و زیباترین کنجکاوی روح انسانی برای خواندن کتاب کائنات است. اما آیا این روشنایی، تاریکی را نیز در ژرفای خود پنهان نکرده است؟ آیا علم، آن‌گونه که در خدمت توسعه بوده، ردای صلح را نیز بر تن داشته است؟ اینجا، به تعبیر من، وارد منطقه‌ای «خاکستری» می‌شویم؛ یک برزخ فلسفی که در آن، هر فضیلتی می‌تواند به رذیلت بدل شود. علم، همچون آینه‌ای صیقلی، ذاتاً بی‌طرف و فاقد اراده است؛ او تنها نیتِ کسی را بازمی‌تاباند که آن را در دست گرفته است. همان دستی که با دانش فیزیک، نیروگاه هسته‌ای برای تولید برق می‌سازد، با همان دانش، بمبی می‌آفریند که می‌تواند تمدنی را از صفحه‌ی روزگار پاک کند. این دوگانگی، تراژدی بزرگ انسان خردمند است: قدرتی خدای‌گونه در دستانی که هنوز اسیر امیال کهن و زمینی‌اند. برای آنکه این تأمل از حوزه‌ی فلسفه فراتر رفته و به واقعیت تلخ امروزمان بدل شود، کافی است به اعداد دقت کنیم. اعداد، بی‌رحمانه حقیقت را فریاد می‌زنند. بر اساس گزارش مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم (SIPRI)، هزینه‌های نظامی جهانی در سال ۲۰۲۴ به رکورد بی‌سابقه‌ی ۲/۷ تریلیون دلار رسیده است. این رقم، که بیش از ۹ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است، یک آمار خشک و خالی نیست؛ این مرثیه‌ای است برای اولویت‌های ما. این مبلغ هنگفت، در حقیقت، بودجه‌ی تحقیقات، نبوغ و عالی‌ترین دستاوردهای علمی بشر است که آگاهانه و با منطقی سرد، وقف ماشین جنگ و تخریب می‌شود. در حالی که علم، راه‌حل‌های مقابله با فقر، بیماری و تغییرات اقلیمی را پیش روی ما گذاشته، ما ترجیح داده‌ایم که پیشرفته‌ترین الگوریتم‌های هوش مصنوعی را برای هدایت پهپادهای قاتل به کار گیریم و دقیق‌ترین محاسبات مهندسی را صرف ساخت موشک‌های بالستیک کنیم. سازمان ملل متحد هشدار می‌دهد که این روند، دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs) را به حاشیه رانده است. این یک انتخاب است: انتخابی میان ساختن و ویران کردن. و ما، با تکیه بر علم، در حال سرمایه‌گذاری بر ویرانی هستیم. پس در نهایت، آن منطقه‌ی خاکستری، نه در ذات علم، که در اعماق وجود خود ماست. علم به ما قدرت می‌دهد، اما حکمتِ استفاده از آن را نمی‌آموزد. روز جهانی علم برای صلح و توسعه، بیش از آنکه یک جشن باشد، یک یادآوری است؛ یادآوری این نکته که تا زمانی که توسعه‌ی اخلاقی و عرفانی بشر، پا به پای توسعه‌ی علمی او پیش نرود، ما همچنان کودکانی خواهیم بود که با کبریت‌های شعله‌ور در انباری از باروت بازی می‌کنند. چالش بزرگ ما دیگر کشف اسرار بیشتر از کائنات نیست، بلکه کشف راهی برای غلبه بر جهل و وحشت درون خودمان است. امیدوارم امروز بهترین ۱۹ هم آبان ماه عمرتان باشد. در ضمن فردا بیستم آبان ماه آغاز نمایشگاه بین المللی انرژی های تجدید پذیر تهران است. به سالن ۴۱ طبقه دوم غرفه ۵۶ شرکت ایرساشید انرژی(یوروسلار) سری بزنید. از بهترین های این صنعت هستند. ارادتمند سیدحسین هاشمی‌زادگان منشادی
#روز_جهانی_علم #علم_و_صلح #توسعه_پایدار #رازهای_هستی #فلسفه_علم #آگاهی_بشری #انسان_و_دانش #اخلاق_در_علم #صلح_درونی #معرفت_و_قدرت #جهان_خاکستری #یادگیری_برای_صلح #حکمت_نوین #انسان_و_کائنات #روز_دانش #پایداری_زمین